Cztery żywioły - cz1 - Woda, Ogień, Powietrze i Ziemia : Uni Garden

Cztery żywioły - cz. 1 - Powietrze, Ogień, Woda i Ziemia

Autorka: Józefina Jagodzińska

Cztery żywioły w kole alchemicznym

Zeus błyszczący, czyli Ogień,
życiodajna Hera, czyli Powietrze,
Aidoneus, czyli Ziemia
i Nestis, czyli Woda.

Wszelkie powstawanie,
to łączenie się i rozdzielanie
(miksis kai dialaksis)
tych czterech elementów.

Empedokles

Każda kultura ma swój sposób na opisywanie energii, jaka nas otacza. Starożytne greckie idee, na jakich jesteśmy wychowani jako Europejczycy, są ciągle żywe i co więcej, głęboko wpływają na naszą kulturę i styl myślenia. Grecy używali, a my za nimi, do opisu świata czterech kategorii, zwanych żywiołami. Ten opis, niekoniecznie uświadamiany na co dzień, a jednak wciąż obecny w świecie Zachodu.

Trochę historii

Nasz świat, wedle filozofii starożytnych tworzą Cztery żywioły: Woda, Ogień, Powietrze i Ziemia. Empedokles, filozof żyjący ok. 490 - 430 p. n. e., sformułował takie opisy żywiołów, które do tej pory obowiązują np. w astrologii zachodniej:

Powietrze jest gorące i wilgotne.

Ogień jest gorący i suchy.

Woda jest zimna i wilgotna.

Ziemia jest zimna i sucha.

Swoją drogą Empedokles to postać niezwykle barwna - był także politykiem, poetą, lekarzem i... cudotwórcą. Diogenes Laertios w Żywotach słynnych filozofów podaje, że przywrócił on życie pewnej kobiecie, która nie żyła od trzydziestu dni. Być może jako zdolny lekarz zbudził ją z letargu. Któż to wie?

Poza czterema wymienionymi elementami Empedokles traktował jako namacalne żywioły miłość i nienawiść, owo cytowane powyżej łączenie i rozdzielanie, które prowadzą do widocznego gołym okiem zróżnicowania. Hipokrates, lekarz z wyspy Kos, zwany ojcem medycyny (żył ok. 460 – 380 p.n.e.), objaśniał zdrowie i chorobę za pomocą koncepcji 4 humorów. Claudius Galen, osobisty lekarz Marka Aureliusza (II w.p.n.e.) – uzupełnił tą koncepcję o interpretację psychologiczną (De temperamentalis) , wyróżniając 4 podstawowe temeperamenty (sangwinik, choleryk, melancholik, flegmatyk), 4 temperamenty wtórne (mieszane), oraz 1 temperament idealny. Cztery żywioły, objawiają w psychice jako określony typ charakteru (temperament), a w ciele jako sok/humor.

Kolory w tabelce to kolory humorów ciała, a nie całych żywiołów! Żywioły są kategorią nadrzędną wobec humorów, o czym zdaje się zapominać wielu autorów, piszących na ten temat, zwłaszcza w różnych popularnych podręcznikach magii.

Typy humoralne

ŻYWIOŁ	TEMPERAMENT	SOK	KOLOR	PORA ROKU	PORA ŻYCIA
Powietrze	choleryk	żółć	żółty	Wiosna	dzieciństwo
Ogień	sangwinik	krew	czerwony	Lato	młodość
Woda	flegmatyk	flegma	biały	Jesień	dojrzałość
Ziemia	melancholik	czarna żółć	czarny	Zima	starość

Opisy poszczególnych temperamentów zasadniczo nie zmieniają się w ciągu wieków, choć przemiany kulturowe sprawiły, w różnych epokach były one różnie oceniane - i tak np. w wiekach średnich najbardziej ceniono ognistych, rycerskich sangwiników, a najmniej pracowitych ziemskich melancholików. Dziś żywioł Ziemi - ani w astrologii, ani w Tarocie, ani w psychologicznych opisach temperamentów nie ma już tak pejoratywnego znaczenia, jak kiedyś. Zwykle podkreśla się dobrodziejstwa płynące z różnorodności temperamentów, choć zdarzają się i zaszłości. Na przykład w taliach wzorowanych na XIX-wiecznym, najpopularniejszym dziś Tarocie Rider-Waite-Smith, dwór mieczy, czyli dwór żywiołu Powietrza jest przedstawiony bardzo negatywnie. Wynika to z wiktoriańskiego stylu życia, gdzie czytanie książek i inne intelektualne czynności, związane z żywiołem Powietrza uważano za co najmniej niewłaściwe i ... niezdrowe . Dziś na szczęście jest inaczej.

To, co warto zauważyć, to że każdy z temperamentów to określony typ emocjonalny. Patrząc na czyjś horoskop, czy w rozkład kart Tarota, warto spojrzeć na układ sił i pod tym kątem.

Temperamenty
Rysunek obok przedstawia współczesną krótką charakterystykę temperamentów wedle psychologa Hansa Eyesencka. Myślę, że ten opis może być pomocny, by zarówno logicznie, jak i intuicyjnie przyswoić sobie podobieństwa i różnice pomiędzy żywiołami. Do czego to się może przydać? Znajomość archetypowego znaczenia żywiołów przyda ci się zarówno jako podbudowa teoretyczna, jak i praktyczna. Żywioły i ich wzajemne powiązania pomagają głębiej zrozumieć podstawy filozoficzne naszej europejskiej Ekumeny, naszego sposobu myślenia o świecie, naszej kultury, sztuki, nauki i medycyny. Nawet w rysunku obok rzuca się w oczy jawna opozycyjność i to, że podobieństwa są w cieniu owych przeciwieństw.

Nie jest to jedyny możliwy obraz świata - choć bywa wielce przydatny, trzeba jednak pamiętać jakie są jego granice. Chiński podział na pięć żywiołów plus szósty nadrzędny Żar, opiera się nie na dualności, a komplementarności, podobnie jak i celtycki podział na trzy żywioły - a sprawdzają się one równie dobrze, jak najpopularniejszy u nas podział grecki.

Jeśli chodzi o kwestie praktyczne, znajomość żywiołów przydaje się w bardzo wielu dziedzinach, tutaj podam kilka przykładowych zastosowań: wypadkach, jak:

- potrzebujesz określonego typu energii,

- chcesz poszerzyć swoje możliwości w danym kierunku,

- interesuje cię alchemia,

- interesuje cię magia naturalna,

- interesuje cię Tarot,

- interesuje cię astrologia,

- interesuje cię numerologia,

- uprawiasz sztukę,

- ciekawi cię analiza kolorystyczna i analiza ubioru,

- chcesz zająć się biodynamiką,

- chcesz przyjrzeć się swojemu typowi osobowości - wadom i zaletom,

- zastanawiasz się nad wyborem szkoły lub zawodu,

- chcesz skonfrontować wymagania zawodowe ze swoją osobowością,

- zastanawiasz się, jak ukierunkować swoje dziecko,

- szukasz sposobu na rozpoznanie typu charakteru innych ludzi,

- brakuje ci czegoś w życiu i chcesz zobaczyć, jakie cechy potrzebujesz rozwinąć, by ci się lepiej układało,

- chcesz mieć efektywny, dobrany zespół pracowników czy współpracowników itd.

Cztery żywioły są tak uniwersalne, że znajdziesz dla nich wiele zastosowań. Ja korzystam z nich w Tarocie, astrologii, numerologii, malowaniu, kolorystyce, komponowaniu wnętrz i wielu innych dziedzinach życia.

Józefina Jagodzińska

lipiec-sierpień 2005, Piaseczno

Drukuj